Bir neçə il bundan əvvəl Azərbaycan kinosunun tarixi 1916-cı ildə çəkilmiş "Neft və milyonlar səltənətində" (rejissor B.Svetlov) filmi hesablanırdı.Lakin Aydın Kazımov Moskvadakı Lenin adına kitabxanadan tapib əldə etdiyi sənədlə Azərbaycan kinosunun tarixini dəqiqləşdirib 20 il irəli çəkdi.Bu barədə 1898-ci il avqustun 1-də çıxmış "Kaspi" qəzeti məlumat verirdi.

Ötən 102 il ərzində Azərbaycan kinosunun başı çox bəlalar çəkib, amma yaxşı günləridə olub.Ümumiyyətlə kinomuzun tarixi müxtəlif dövrlərdə dövrün özünə uyğunlaşdırılmış, dəyişdirilmişdir.Bakıda 25 ildən artıq yaşayıb yaratmış A.M.Mişon həm təcrübəli fotoqraf, həm də kinooperator olmuşdur.Bakı elmi foto dərnəyinin katibi və nəşriyyat sahibi olmuşdur.1879 - 1905-ci ilə kimi Bakının mənzərələrinin,neftin çıxarılması və emalının,neft mədənlərində baş verən yanğınların fotoşəkillərini çəkmişdir. 1898-ci il avqustun 1-də Bakıda çıxan "Kaspi" qəzetində belə bir elan dərc olunmuşdur."1898-ci il avqustun 2-də, bazar günü V.İ.Vasilyev-Vyatskinin teatr-sirkində Parisdə qarşıdakı Ümumdünya sərgisi üçün Orta Asiya və Qafqazin canlandırılmış foto- şəkilləri nümayiş etdiriləcəkdir. Digər şəkillərlə bərabər göstəriləcəkdir.

1. Bibiheybətdə neft fontanı yanğını.
2. Əlahəzrət Buxara Əmirinin "Velikiy knyaz Aleksey" paroxodunda yolasalma mərasimi.
3. Qafqaz rəqsi
4. "İlişdin! ". Baki şəhər baxçasında baş vermiş yumoristik əhvalat.

Ətraflı məlumat afişalardadır.Başlanır axşam saat 9-da" Qəzetin ertəsi qün çıxan sayında da həmin elan təkrar çap olunmuşdur. Kinoşünas alim Məsumə Rzayeva 1971-ci ildə "Elm" nəşriyyatında çapdan çıxmış "Dokumentalnoe kino Azerbaydjana" kitabında bu elan barədə xəbər vermişdi.Lakin çox təəssüf ki, bu məlumata nə o vaxt, nə də sonralar lazımi diqqət yetirilməmiş və hətta tezliklə onun mövcudluğu unudulmuşdur. Maraqlıdır ki, dünya kinosunun tarixi Fransada 1895-ci il dekabrın 28-də kinonun çəkilişi ilə deyil (çəkilişlər hələ həmin ilin mart ayında aparılmışdır), kütləvi nümayişi ilə başlayır. Ümumiyyətlə, XX əsrin əvvələrindən başlayaraq Bakıda yerli materiallar əsaında çəkilən xronikal lentlərin göstərilməsi barədə mətbuatda xəbərlər dərc edilmişdir."Kaspi" qəzetini 1898-ci il 17 iyun tarixli sayında dərc edilmiş informasiyada xəbər verilir ki, Bakı foto dərnəyi xeyriyyəcilik məqsədi ilə mayın 31-də Mixaylov bağında xalq gəzintisi təşkil etmiş, yığılan pulların yarısı məhsul qıtlığından zərər çəkənlərə, qalanları isə dərnəyin inkişafına sərf olunmuşdur.Bu tədbir "Şəhər bağında xalq gəzintisi" adı altında lentə alınmış, Bakı həyatından bəhs edən "Qatarın dəmir yolu stansiyasına daxil olması" , "Qafqaz və Merkuri" cəmiyyətinə məxsus paroxodun limandan yola düşməsi, "Bazarnı küçəsi sübh çağı" adlı daha üç süjetlə birgə göstərilmişdir. Bütün bu filmləri fotoqraf A.M.Mişon çəkmişdir.Cənab A.M.Mişon kimdir?O Balıya necə gəlib çıxmışdır? XlX 90-cı illərindən Bakı dünya neftinin yarısını istehsal edirdi.Şəhər öz miqyasını sürətlə genişləndirir,burada bir birindən gözəl imarətlər salınır,mədəniyyət ocaqları tikilr, əhali sürətlə artırdı.Bakı artıq büyün Zaqafqaziyanın mədəniyyət mərkəzi kimi tanınmağa başlamışdı. Fransadan gəlmiş fotoqraf A.M.Mişonun Bakıda fotoatelyesi və nəşriyyatı var idi.Onun fotoatelyesi Ə.Əliyev küçəsinin başlanğıcında M.Ə.Rəsulzadəyə abidə qoyulacaq bağın yerində idi. Azərbaycan Respublikası Dövlət Kinofoto Sənədlər Arxivinin soraq kitabçasında(1964) məlumat verilir ki, fotoqrafiya sahəsində elmi biliklərin qızğın təbliğatçısı A.M.Mişon Bakı mənzərələrini, neft mədənlərini, neft emalını, neft mədənlərində baş verən yanğınları böyük məharətlə çəkərək silsilə şəkillər qoyub getmişdir.Həmin şəkillərin negativləri dövlət arxivində saxlanılır.Hər neqativin üzərində "A.M.Mişon" və neqativin çəkiliş tarixi yazılmışdır. "Bibiheybətdə neft fontanı yanğını" və "Balaxanı neft mədənində fontan" xronikal filmləri bu gün də Beynəlxalq Kino Arxivləri Federasiyasında saxlanılır(FİAF). Bəs Azərbaycan kinosunun yaşı necə müəyyən olunmuşdur?Məlumdur ki,keçmiş SSRİ-də bütün millətlər üçün bir tarix mövcud idi. 1919-cu ildə sovet hükuməti Rusiyada kinomatoqrafiya və fotoqrafiya müəssisələrinin milliləşdirilməsi üşün dekret imzalamış və həmin sovet kinosunun yaranması kimi uzun illər qeyd olunmuşdu.Yalnız 1976-cı il mayın 14-də Azərbaycan kinosunun 60 illiyi ilk dəfə qeyd olundu və tarixə Azərbaycan kinomatoqrafçılarınin peşə bayramı kimi daxil oldu.Bundan çox sonra Azərbaycan kinomatoqrafçıları özlərinin 80 illiyinə hazırlaşdıqları bir vaxtda bu sətirlərin müəllifi A.Kazımov bəyan etdi ki, Azərbaycan kinosunun yaşı 98-dir. Faktlar göz qabağında idi.Beləliklə,Azərbaycan kinosunun yaşı 1898-ci il avqustun 2-dən hesablanır.